Kwatera Hitlera "Wilczy Szaniec" w Gierłoży

„WILCZY SZANIEC” (niem.. Wolfsschanze) to w latach 1941-1944 GŁÓWNA KWATERA ADOLFA HITLERA (niem. Führerhauptquartier, FHQ) i NACZELNEGO DOWÓDZTWA SIŁ ZBROJNYCH (niem. Oberkommando der Wehrmacht, OKW). Hitler osobiście nadał kwaterze nazwę „Wilczy Szaniec”, wykorzystując do tego swój pseudonim partyjny „ Pan Wilk” (Wolf) z lat walki, którego używał od 1919 r., znajduje się ona - 8 km na wschód od Kętrzyna w gierłoskim lesie. Był to teren Prus Wschodnich.

Bunkier


Należy nadmienić, iż w pierwszych dniach września 1939 r. została utworzona w Niemczech kwatera główna führera (Führerhauptquartier), która była ośrodkiem dowodzenia w czasie wojny. Nie miała swojej stałej siedziby. W zależności od sytuacji na froncie przenoszono ją w różne miejsca na terenie całej Europy, w związku z tym Hitler miał osiem miejsc stacjonowania Kwatery Głównej, nie licząc Berlina i Obersalzbergu.

Najdłużej mieściła się w Gierłoży, gdzie współpracowały z nią kwatery pomocnicze, rozlokowane w promieniu do 70 km od Wilczego Szańca:

kwatera Hansa Lammersa (kryptonim „Wendula”) - położona była wzdłuż linii kolejowej Kętrzyn-Węgorzewo (od Wilczego Szańca w kierunku Węgorzewa),w odległości 9 km, w lesie 1 km od szosy za Radziejami;
kwatera Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych „Mauerwald” (niem. Oberkommando des Heeres, OKH) (kryptonim „Anna” w odległości 21 km w Mamerkach;
(To tu działał członek opozycji antyhitlerowskiej, generał Helmut Stieff. z jego postacią związana jest historia zamachu na Führera.);
kwatera Naczelnego Dowództwa Wojsk Lotniczych (niem. Oberkommando der Luftwaffe, OKL, kryptonim „Robinson”) znajdowała się w lesie na północ 65 km od Gierłoży,

Miejsce po bunkrze

Kwatera o kryptonimie ”Hochwald” Heinricha Himmlera przy linii kolejowej Giżycko-Węgorzewo, w lesie 27 km od Gierłoży obok Pozezdrza;
kwatera ministra spraw zagranicznych III Rzeszy Joachima von Ribbentropa - w pałacu w Sztynorcie, 21 km od Wilczego Szańca;
kwatera Hermana Göringa znajdowała się nieco dalej na północ (już w Rosji – obwód kaliningradzki), w Krasnolesiu, następną kwaterę miał w odległości 50 km na terenie Puszczy Piskiej w Szerokim Borze (kryptonim tej kwatery „Breitenheide”), a od 1944 r. miał swój schron na terenie Wilczego Szańca;
placówka wywiadu „Obce Armie Wschód” (kryptonim „Emma”w Giżycku, w odległości 30 km, na terenie Twierdzy Boyen podporządkowana Reinhardowi Gehlenowi;
Placówka Abwehry (wywiadu wojskowego), podporządkowana Wilhelmowi Canarisowi, miała siedzibę w Mikołajkach (kryptonim „Walli II”).
dowództwo Luftwaffe zainstalowało się w Rucianem;

Kwatera dodatkowo chroniona była przez rozmieszczone w najbliższej okolicy stanowiska obrony przeciwlotniczej i samoloty myśliwskie, które bazowały na lotniskach w promieniu do 100 km (lotnisko własne, lotnisko polowe w Giżycku, w miejscowości Szyba koło Ełku koło Sępopola i w Królewcu).

Bezpieczeństwo zewnętrzne zapewniał również: Batalion Ochrony Führera (Führer Belgleit Bataillon), był on zmechanizowany i mógł podejmować szybkie interwencje, posiadał również środki przeciwlotnicze i przeciwpancerne, współpracował on ze Służbą Bezpieczeństwa Rzeszy. Koło Instenburga (Czerniachowsk) stacjonował batalion strzelców desantowych.

Komendantowi kwatery podlegała szkoła niszczycieli czołgów w Korolewie; batalion policji w Pozezdrzu i szkoła podoficerska w Orzyszu. Cały obszar o promieniu kilkudziesięciu kilometrów był nieustannie patrolowany. W Gołdapi - ok. 70 km od kwatery, stacjonował batalion wojsk powietrznodesantowych.

Wóz wojenny


Hitler przybył do Wilczego Szańca wraz ze swoją świtą 24 czerwca 1941 roku, spędził tu ponad 800 dni. W tym czasie III Rzesza przygotowywała się do napadu na Związek Radziecki, stąd miały iść rozkazy dla atakujących go wojsk. Tu podejmowano najważniejsze zbrodnicze decyzje dotyczące losów wielu narodów Europy. Gierłoż opuścił 20 listopada 1944 r., gdy już front zbliżył się niebezpiecznie blisko, wówczas główną kwaterę przeniesiono do Zossen w pobliżu Berlina wraz z całą dokumentacją i ważniejszymi urządzeniami.

„Wilczy Szaniec” zaczęto budować w 1940 roku. Budowa kwatery trwała praktycznie do końca 1944 roku, była otoczona ścisłą tajemnicą i ochroną, bezustannie strzeżona (żadnemu wywiadowi nigdy nie udało się namierzyć kwatery Hitlera. Wybierając miejsce na budowę kwatery bez wątpienia kierowano się względami bezpieczeństwa wodza Nawet okoliczni mieszkańcy nie mieli pojęcia, co kryje się w lasach Gierłoży).

Wejście do bunkra

Zajmowała powierzchnię 2,5 km² podmokłego, bagiennego i pagórkowatego terenu, 800 ha porośnięta gęstym starym mieszanym lasem (naturalna osłona, znajdujących się tam obiektów). Położona w dużym oddaleniu od arterii komunikacyjnych. Od wschodu naturalną przeszkodę stanowił również pas jezior Mazurskich. Istotne znaczenie miała również przebiegająca w pobliżu droga i linia kolejowa, którymi można było transportować maszyny i materiały służące do budowy. Pozytywną cechą terenu była również słabe zaludnienie terenu, negatywną dokuczliwe plagi komarów.

Cały teren około 15 km² ogrodzony był przebiegającym w dwóch rzędach wysokim płotem z drutu kolczastego, wzmocniony drucianymi zasiekami. Wewnątrz między ogrodzeniami założone były pola minowe. Na płotach powieszone były miny sygnalizacyjne. Co kilkaset metrów ustawione były drewniane wieże obserwacyjne, które miały wysokość kilkunastu metrów, a na suchej powierzchni także betonowe stanowiska artylerii przeciwlotniczej. Teren maskowano również roślinnością.

 Zwiedzanie Wilczego SzańcaLas z bunkrami

 

 

 

 

 

 

 


Przy budowie obiektów jednorazowo pracowało 2-3 tysięcy osób, na początku pewnych i zaufanych Niemców, których wysyłano z czasem na front i zastępowano robotnikami przymusowymi różnych narodowości, m.in.: (Norwegami - mieli obóz pracy w mieście Pracz, Polakami, Francuzami i Rosjanami). Robotników kwaterowano w Kętrzynie w barakach cukrowni, w pobliżu dworca kolejowego (do naszych czasów zachował się jeden barak i nieduży schron). Stąd byli dowożeni na budowę koleją i autobusami, po pół roku ich wymieniano, Niemców przemieszczano na inne budowy, a cudzoziemców - w większości do obozów koncentracyjnych, gdzie ginęli. Znane są nazwiska 17 Polaków pracujących przy budowie. Szacuje się, że podczas funkcjonowania kwatery w okresie 1941 do 1944r. zaangażowano łącznie w rozbudowę i modernizację obiektów około 50 tysięcy robotników. Prace prowadzono całodobowo. Dla całej budowy istniało tylko jedno stanowisko produkcji betonu, skąd systemem rurociągów doprowadzano go do betonowanego obiektu.

Koszt budowy obiektu do końca 1944 r. wyniósł około 36 mln. marek, formalnie nigdy jej nie ukończono. Wjazdu na teren strzegły trzy wartownie umieszczone przy bramach: zachodniej znajdującej się od strony Kętrzyna, południowej przy drodze na lotnisko oraz wschodniej przy wylocie w kierunku Węgorzewa.

 Bunkier w Wilczym SzańcuBunkier w środku

 

 

 

 

 

 

 


Kwatera podzielona była na trzy strefy bezpieczeństwa odgrodzone od siebie ogrodzeniem z drutu kolczastego. Wejście do każdej z nich wymagało odrębnej przepustki.

III strefa zewnętrzna pełniła funkcję zaplecza i ochrony kwatery, znajdowały się tu magazyny, baza paliwowa, obiekty techniczne pomieszczenia dla straży i bunkry obrony przeciwlotniczej. W lesie tej strefy zakwaterowano batalion pancerny, stanowiska moździerzy oraz trzy baterie tzw, 88-mek

W II strefie znalazły się domy i schrony dowództwa Wehrmachtu, oraz komendatury, kwatery siedziby dwóch ministerstw, pomieszczenia batalionu przybocznego Hitlera, wydziały sztabowe sił zbrojnych Wehrmachtu, schron łączności- centrala dalekopisowa, obiekty należące do przedstawicielstw naczelnych dowództw marynarki wojennej, ministerstwa spraw zagranicznych, baraki żołnierskie, kasyno oficerskie, szpital i potężny schron przeciwlotniczy.

W I strefie najważniejszej zamkniętej, obok schronu Hitlera znajdował się schron Martina Bormana - szefa kancelarii NSDAP i sekretarza Hitlera, schron Wilhelma Keitela oraz centrala telefoniczna. Alfred Jodl, Göring oraz przedstawiciele poszczególnych rodzajów sił zbrojnych, stenografowie, przyboczni lekarze Hitlera, adiutanci i inni związani z obsługą sztabu głównego zajmowali inne żelbetonowe budynki. W tej strefie były również dwie herbaciarnie, dwa kasyna, kotłownia i sauna.

Bunkier koło kętrzyna

Granice wszystkich stref nieustannie przemierzały piesze patrole, kontrolując wszystkie osoby oraz pojazdy i otoczenie.

I i II strefę oddzielała linia kolejowa - pobliżu dworca znajdowała się bocznica kolejowa, na której stał specjalny pociąg Hitlera „Brandenburg” lub pociąg (wagon) kurierski, łączący kwaterę z Berlinempod, przykryte były siatkami maskującymi. Pociąg składał się z wagonu salonki, wagonu konferencyjnego Z Gierłoży chodziły również pociągi samobieżne, łączące Wilczy Szaniec z innymi stanowiskami kierowania.

Drogi dla samochodów były wykonane z asfaltu, betonu i bruku, a przejścia piesze - z utwardzonego piasku, wszystkie drogi i ścieżki były z góry przykryte drucianymi siatkami maskującymi, do których przywiązane były kawałkami plastiku imitującego liście i igliwie, odporne na ogień. Siatki również umieszczano na drutach przeciągniętych od drzew do bunkrów oraz między drzewami,często je wymieniano. Na bunkrach były ustawione sztuczne drzewa. Bunkry nie miały okien i swoim wyglądem przypominały olbrzymie kwadratowe lub prostokątne bloki betonowe . Dachy budynków, pokryte warstwą ziemi, porastała trawa i młode drzewa. By obiekty upodobnić do otoczenia pokrywano zaprawą cementową zmieszaną z trawą morską dlatego większość z nich ma zielony kolor.

Wodę pitną dostarczono rurociągiem z pobliskiego jeziora Moj. Nad brzegiem jeziora jest nieduży ceglany budynek w których znajdowała się stacja pomp.

Wycieczka Las otaczający kwaterę Hitlera

 

 

 

 

 

 

 

kategoria: Ciekawe Miejsca na Mazurach     0 komentarze

Dodaj komentarz