100 letni skansen w Olsztynku na Warmii

kategoria: Zabytki na Mazurach     0 komentarze

28 km na południe od Olsztyna, znajduje się należący do najstarszych tego typu obiektów w kraju (ma ponad 100 lat) SKANSEN - Muzeum Budownictwa Ludowego – Park Etnograficzny w Olsztynku. Znajduje się tu ponad 70 obiektów architektonicznych oraz ekspozycje rzadkich gatunków zwierząt gospodarskich polskiego pochodzenia.

100 letni skansen, ponad 70 obiektów dawnej architektury

 Warmińska Chata Drewniana, Chałupa
Warmińska chata drewniana

Dzisiaj: Odwiedzając skansen przenosimy się w inne czasy

znajdziemy się w dawnej prawdziwej wsi wśród historycznych chałup, wiatraków, kościoła i zabudowań gospodarczych, w których tętni życie, w kuźni pracuje kowal, który kuje konie, robi też podkówki na szczęście. Pracownicy roznoszą paszę dla zwierząt gospodarskich, które ożywiają skansen i jest ich dużo m.in. drób i koniki polskie. Zwiedzający mogą je obejrzeć z bliska i sfotografować.

Bogato reprezentowane jest tkactwo wraz z obróbką surowców, stosunkowo liczne są zbiory tradycyj­nych narzędzi kowalskich, stolar­skich, ciesielskich, narzędzi rolni­czych, sprzętu gospodarczego i ku­chennego oraz obiektów związanych z transportem i młynarstwem. Ze zbiorów sztuki i rękodzielnictwa ludowego możemy podziwiać: rzeźby i płaskorzeźby z drewna, w glinie, wycinanki oraz tkaniny, ceramikę i haft.


Bez dobrej kawy trudno się obejść nie tylko dzisiaj

 

Kościół z Rychnowa -  jeden z ostatnich przykładów ludowego budownictwa sakralnego na Mazurach

Kościół z Rychnowa

Kościół z Rychnowa – wykonana w 1909 r. kopia, jednego z ostatnich przykładów ludowego budownictwa sakralnego na Mazurach. We wnętrzu polichromie przedstawiające: na stropie kuszenie w raju, na ścianach Apostołów. Ołtarz: tryptyk z połowy XVII w., z Różyńska Wielkiego. Kościół oryginalny pochodzi z lat 1712-1714 i znajduje się w Rychnowie, w powiecie ostródzkim.

Zabytkowy kościół z Rychnowa

 

 Liczne zabytkowe wiatraki

Wiatrak w skansenie

                                     
                                                          Możemy wejść i zwiedzić każdy poziom w pełni wyposażonego młyna

 

Muzeum jest współorganizatorem lub organizatorem różnych imprez, jak dożynki, jarmarki chłopskie, pokazy ginących zawodów zapraszani są twórcy ludowi.

A może tak spróbować zupę z pokrzyw?

15 sierpnia od kilku lat – obchodzone jest regionalne „Święto ziół”, podczas którego jest mnóstwo różnorodnych atrakcji, np. możesz zjeść zupę z pokrzyw, ugotowaną przez babkę zielarkę, degustować ziołowe napary, czy herbaty, obejrzeć inscenizację „Wesela mazurskiego”, widowisko pt. ”Źródełko”

W 2012 roku skansen odwiedzały wielokrotnie ekipy filmowe kręcąc zdjęcia do filmów dokumentalnych. Muzealny wóz cygański "zagrał" w filmie "Papusza" Skansen rozwija się, wzbogaca o nowe zbiory, dla zwiedzających staje się coraz bardziej interesujące i atrakcyjne.


Udostępniane jest sezonowo od 15 kwiet­nia do końca października, codziennie, z wyjątkiem poniedziałków

Dom mazurski

 






 

Trochę historii:

Pierwotnie został utworzony w 1909 roku, w Królewcu, ówczesnej stolicy Prus Wschodnich, a następnie w latach1938-194 został przeniesiony do Olsztynka stanowiąc dodatkową atrakcję dla licznych wycieczek z Niemiec, które odwiedzały znajdujące się tam Mauzoleum prezydenta Rzeszy, feldmarszałka Paula Hindenburga. Nie wszystkie obiekty udało się przenieść Wśród przeniesionych z tamtych lat obiektów zachowały się m. in. kościół z Rychnowa, chałupa z Burdajn i kilka obiektów z regionu Małej Litwy. Zabudowę Muzeum uzupełniono o chłopskie zagrody z Warmii i Mazur. Czas wojny przetrwał stosunkowo dobrze, a kilka lat po wojnie zniszczone obiekty muzealne zostały odrestaurowane. Pod koniec lat 50 XX wieku uzupełniono kolekcję o nowe obiekty architektury wiejskiej. W roku 2008 zostało wpisane do Państwowego Rejestru Muzeów prowadzonego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wśród obiektów muzealnych znajdują się chałupy z Warmii, Mazur, Sambii, Powiśla oraz Małej Litwy.

Wykaz obiektów MBL-PE w Olsztynku wg kolejności zwiedzania

1. Brama wjazdowa z Borek, XIX w. – kopia.
2. Karczma ze Skandawy, II połowa XVIII w.- kopia, prezentuje obiekt usytuowany przy uczęszczanym trakcie do Królewca. Wewnątrz lokal gastronomiczny i galeria sztuki ludowej.
3. Altanka parkowa z Judyt, pocz. XX w. – kopia obiektu w konstrukcji z „muru pruskiego”.
4. Młyn wodny z Kaborna, II połowa XVIIIw. Spiętrzona woda wprawiała w ruch nasiębierne koło korytkowe, które poruszało urządzenia przemiałowe znajdujące się we młynie.
5. Gniotownik nasion oleistych z Nowego Młyna, pocz. XX w., dawniej powszechnie używany do uzyskiwania oleju.
6. Zagroda biedniacka z Mazur.
6a. Dom kamienny z Łutynowa, I połowa XIX w. Ekspozycja prezentuje wnętrze mieszkalne biedniackiej rodziny pogorzelców z pocz. XX w., oraz warsztat szewski z pocz. XX w.
6b. Piwnica ziemna z Małszewa, II połowa XIX w. Piwnice ziemne występowały powszechnie i służyły do przechowywania żywności i płodów rolnych.
7. Szkoła wiejska z Mazur.
7a. Szkoła wiejska z Pawłowa, XIX w. W budynku odbywają się zajęcia edukacyjne prowadzone przez pracowników Muzeum oraz znajduje się ekspozycja gabinetu dentystycznego z I poł. XX w.
7b. Wychodek wiejski z Cichogrądu, XIX w.
7c. Wychodek wiejski z Muchorowa, XIX w.
8. Bróg z dachem czterospadowym, służył do przechowania siana.
9. Kościół ewangelicki.
9a. Kościół z Rychnowa – wykonana w 1909 r. kopia, jednego z ostatnich przykładów ludowego budownictwa sakralnego na Mazurach. We wnętrzu polichromie przedstawiające: na stropie kuszenie w raju, na ścianach Apostołów. Ołtarz: tryptyk z połowy XVII w., z Różyńska Wielkiego. Kościół oryginalny pochodzi z lat 1712-1714 i znajduje się w Rychnowie, w powiecie ostródzkim.
9b. Wieża z Maniek – kopia pochodzącej z Maniek wieży z 1685 roku.
9c. Mur kamienny otaczający teren przykościelny, pocz. XX w.- kopia. Wokół kościołów sytuowano najstarsze cmentarze. Mur wyznaczał granice sacrum i profanum.
10. Krzyż przydrożny – z narzędziami Męki Pańskiej.
11. Pompa studzienna z Jemiołowa, I połowa XX w.
12. Zagroda powiślańska zamożnej rodziny osadników holenderskich.
12a. Chałupa z wystawką podcieniową z Zielonki Pasłęckiej, 1819 r. Wnętrze mieszkalne zamożnej rodziny osadników holenderskich z końca XIX w.
12b. Olejarnia z Kronina, XIX – XX w.
12c. Stodoła z Bramki, XIX w., – kopia. Stodoła w konstrukcji ryglowej szalowana deskami, adaptowana do funkcji zaplecza gospodarczego MBL.
13. Zagroda powiślańska.
13a. Chałupa powiślańska z wnęką środkową z Bartężka, I poł. XIX w. – kopia.
14. Dzwonnica ze wsi Kot, początek XX w., sytuowana w środku wsi. Używana na wypadek pożaru lub do oznajmiania ważnych wydarzeń.
15. Zagroda powiślańska zamożnej rodziny gospodarskiej z izbą szkolną.
15a. Chałupa z wystawką podcieniową z Burdajn, I połowa XIX w. – kopia. Wystawka w konstrukcji z „muru pruskiego” służyła jako spichlerz do przechowywania zboża. Ekspozycja prezentuje wnętrze izby szkolnej oraz mieszkanie nauczyciela z lat 20. XX w.
15b. Budynek gospodarczy z Kwietniewa, XIX w.
16. Zagroda karczmarza.
16a. Zajazd z karczmą z Małszewa, XVIII w.- kopia, sytuowane były przy uczęszczanych traktach.
17. Zagroda powiślańska zamożnej rodziny gospodarskiej.
17a. Chałupa z wystawką podcieniową z Chojnika, poł. XIX w. Ekspozycja prezentuje tradycyjne wzornictwo odzieży ludności ukraińskiej, przesiedlonej po II wojnie światowej w ramach akcji „Wisła”.
17b. Budynek gospodarczy z Chojnika, poł. XIX w.
18. Zagroda mazurska stolarza i gołębiarza.
18a. Chałupa z Gązwy, z przełomu XVIII/XIX w., zbudowana z drewnianych bali w konstrukcji zrębowej, z płytkim podcieniem trzysłupowym w szczycie od strony drogi i z murowaną z kamienia polnego oborą w szczycie od strony podwórza gospodarczego. W chałupie piec kaflowy z 1792 r., z ozdobnych kafli, na których przedstawiono scenki rodzajowe i motywy kwiatowe. Ekspozycja prezentuje wnętrze mieszkalne średniozamożnej rodziny stolarza i gołębiarza z II poł. XIX w.
18b. Stodoła z Jerutek, II połowa XIX w., wykonana w konstrukcji zrębowej z trzema sąsiekami i dwoma klepiskami.
18c. Budynek gospodarczy z Jerutek, XIX w., ekspozycja prezentuje warsztat stolarski. 18d. Kurnik z gołębnikiem z Jerutek, II połowa XIX w.
18e. Piwnica kamienna z Jerutek, XIX w.
18f. Gołębnik, XX w. – kopia.
19. Zagroda mazurska średniozamożnej rodziny krawcowej.
19a. Chałupa z Turznicy, XIX w – kopia. Ekspozycja wnętrza mieszkalnego z lat 60. XX wieku z pracownią krawiecką.
19b. Piwnica z Pacółtowa, XIX/XX w – kopia.
20. Zespół folwarczny z terenu Mazur.
20a. Lamus z Drogosz, II połowa XVIII w. – kopia. Służył do przechowywania zbędnego sprzętu w zespole pałacowo-folwarcznym, wnętrze zaadaptowane do funkcji WC.
20b. Spichlerz dworski wzorowany na spichlerzu ze Skandawy, II połowa XVIII w. – kopia, (biuro- zaplecze gospodarcze).
20c. Stodoła dworska z zespołu folwarcznego ze Skandawy, XIX w. – kopia, (zaplecze gospodarcze).
20d. Stajnia dworska z dużego zespołu pałacowo-folwarcznego z Prosny na Mazurach, druga połowa XVIII w. – kopia, (zaplecze gospodarcze).
21. Kapliczka przydrożna z Giedajt na Warmii, XIX w. – kopia. Kapliczki miały różnorodne formy, występowały jedynie na terenie katolickiej Warmii. Stawiano je na rozstajach dróg, przy domach, przy drogach, wyznaczały trasy pielgrzymek do sanktuariów.
22. Kuźnia powiślańska z Bielicy, I połowa XIX w., wyposażona w palenisko i miech kowalski.
23. Remiza strażacka z drewnianą wieżą do suszenia węży strażackich z Giedajt na Warmii, 1902 r.
24. Zagroda warmińska owczarza i wikliniarza.
24a. Chałupa nr I z Kaborna, XVIII/XIX w. Ekspozycja prezentuje wnętrze mieszkalne średniozamożnej rodziny owczarza oraz warsztat wikliniarski z I poł. XIX wieku.
24b. Budynek gospodarczy – owczarnia z Purdki, II połowa XIX w.
24c. Stodoła z Marcinkowa, XIX w., służyła do przechowywania siana.
24d. Spichlerz z Purdki, II połowa XIX w., służył do przechowywania płodów rolnych.
25.
25a. Krzyż przydrożny z Rzecka na Warmii, XVIII w.
25b. Dzwonniczka słupowa ze wsi Kaplityny, II połowa XIX w. – kopia.
26. Zagroda warmińska pszczelarza i garncarza.
26a. Chałupa z podcieniem narożnym ze wsi Nowe Kawkowo, XIX w. Ekspozycja ukazuje wnętrze z lat 30. XX wieku zamieszkane przez rodzinę zamożnego pszczelarza oraz pracownicę garncarską.
26b. Stodoła ze wsi Stękiny, z kieratem wewnątrz, II połowa XIX w.
26c. Obórka z Kaborna, XIX w.
26d. Wozownia z garncarnią i piecem do wypalania ceramiki z Tomaszkowa, XIX w.
26e. Żuraw studzienny z Nowego Kawkowa, XX w.
27. Zagroda warmińska rodziny gburskiej.
27a. Chałupa nr II ze wsi Kaborno, XIX w. Wewnątrz wystawa malowanych mebli ludowych (po konserwacji w pracowni PPPKZ w Olsztynie).
28. Osada pruska
28a. Kurhanowy grób skrzynkowy, wczesna epoka żelaza – Sambia.
28b. Osada pruska – stanowisko archeologiczne. („Pruthenia” w planach)
28c. Piec Garncarski z Wilkowa, XIX w. – kopia.
29. Zagroda powiślańska młynarza.
29a. Chałupa powiślańska z Królewa, I połowa XIX w. (w planach).
29b. Wiatrak „holender” z Dobrocina, II połowa XIX w., wyposażony w tradycyjne urządzenia przemiałowe. Korpus wiatraka jest nieruchomy, w kierunku wiatru obracano „czapę”, na której osadzone są skrzydła.
30. Bróg z dachem dwuspadowym, XX w.
31. Ambona myśliwska, XX w.
32. Zagroda litewska.
32a. Chałupa z Pempen, XVIII/XIX w. – kopia. Przykład domu średniozamożnego chłopa.
32b. Kleć z Lankuppen, XVIII w.- kopia. Kleć – „świrunek” – spichlerz, w litewskiej zagrodzie stał przy jednym z boków podwórza i służył do magazynowania żywności.
32c. Budynek gospodarczy rybaka z Gilge, XIX w. – kopia.
32d. Suszarnia z zagrody w Pempen, II połowa XIX w. – kopia.
32e. Wędzarnia rybacka z Gilge, XIX wiek – kopia.
33. Zagroda mazurska tkaczki.
33a. Chałupa z Nowej Różanki, I połowa XIX wieku, zbudowana z drewnianych ciosów w konstrukcji zrębowej, z płytkimi podcieniami trzysłupowymi w obu szczytach. Ekspozycja prezentuje wnętrze mieszkalne średniozamożnej rodziny tkaczki z połowy XIX w.
34. Wiatrak „koźlak” z Wodzian na Powiślu, 1773 r. Obracając cały korpus stojący na solidnym „koźle” ustawiano skrzydła w kierunku wiatru.
35. Wiatrak „paltrak” z Ruskiej Wsi, II połowa XIX w. Aby ustawić skrzydła w kierunku wiatru obracano korpus wiatraka, przesuwając go na żeliwnych rolkach po szynach ustawionych na murowanym cokole.
36. Wiatrak „paltrak” z Schönfliess, obecnie obwód kaliningradzki, XVIII/XIX w. – kopia.
37. Amfiteatr, II połowa lat 70. XX w.
38. Brama wjazdowa z Sędrowa, XIX w. – kopia.

kategoria: Zabytki na Mazurach     0 komentarze

Dodaj komentarz