Zamek krzyżacki w Nidzicy

kategoria: Zabytki na Mazurach     0 komentarze

Budowa gotyckiego zamku zaczęła się ok. 1370 roku, był siedzibą krzyżackiego prokuratora. Zbudowany z cegły na wysokiej kamiennej podmurówce, należał do najsilniejszych zakonnych fortyfikacji prokuratorskich. W jednej z sal, do dziś widoczne są freski z przełomu XIV i XV wieku. 


Zamek w Nidzicy

(fot. by Semu - Praca własna, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2083583)

W skład założenia obronnego wchodziły cztery różne architektonicznie skrzydła, które otoczone były drewnianym krużgankiem tworząc dziedziniec. Najbardziej reprezentacyjne było najstarsze skrzydło zachodnie, trzypiętrowy tzw. dom wielki. 

  • w przyziemiu gospodarczym znajdowały się: kuchnia, spiżarnia, browar oraz piwnice;

  •  na piętrze: kaplica (nad bramą zajmująca dwie kondygnacje), refektarz i komnatą prokuratora, zwana również kancelarią oraz komnaty dla gości zakonu;

  • w bocznych skrzydłach budowli: kwaterowali  rycerze, giermkowie i służba zbrojna;

  • trzecia, najwyższa kondygnacja mieściły się spichrze, wokół których w koronie murów obwodowych poprowadzono krużganki obronne .

Po hołdzie pruskim w 1525 roku, miejsce Krzyżaków zajął starosta książęcy. Przedzamcze otoczone murem zbudowano w XVI wieku i tam znajdowały się stajnie, pracowali rzemieślnicy i zamieszkiwała służba.

Zamek przechodził różne koleje losu: w1655 r. - podczas "potopu" zamek zajęli Szwedzi. Rok później bezskutecznie oblegali go sprzymierzeni z Polakami Tatarzy.


LEGENDA O NOWAKU:

Podczas "potopu" szwedzkiego pod Nidzicę podeszły wysłane przez chana na pomoc królowi polskiemu liczne czambuły tatarskie. Zamknięto przed nimi bramy i z niepokojem oczekiwano dalszego rozwoju wydarzeń. Młody mieszczan – o nazwisku Nowak, zauważył przypadkiem nieopodal murów wodza tatarskiego ze świtą. Wówczas dobiegł do najbliższej armaty, strzelił i..trafił pozbawiając go życia. Utrata wodza spowodowała zamieszanie i krzyk w obozie. Radcy miejscy uznali to za atak i rozkazali odnaleźć tego, który tak bezmyślnie zdenerwował Tatarów. Nowak chcąc uniknąć srogiej kary, a może nawet utraty życia, ukrył się w stercie świeżego nawozu. Po jakimś czasie sprawa się wyjaśniła, Tatarzy odstąpili, a wydanego przez żonę Nowaka miasto uznało za bohatera.

W 1657 r. - odbudowa zamku. W 1784 - wielki pożar doprowadził do spalenia części zamku, głównie podzamcza. W 1812 r. częściowo zniszczony przez stacjonujących tu francuskich żołnierzy. Odbudowany w XIX staraniem nidzickiego prawnika Ferdynada Tymoteusza Gregoroviusa. Z czasem przystosowano go na mieszkania, więzienie, mieścił się w nim również sąd. W 1945 roku spłonął. Odbudowa rozpoczęła się kilka lat po wojnie, a zakończyła się w 1965 roku zamek został odnowiony, odsłonięto też przy nim pomnik króla Jagiełły .

Obecnie mieszczą się w nim:

  • Muzeum Ziemi Nidzickiej z ekspozycją etnograficzno-historyczną, 
  • Nidzicki Ośrodek Kultury, 
  • Bractwo Rycerskie Komturii Nidzickiej,
  • Galeria Autorska Hieronima Surpskiego, pracownia rzeźby i biblioteka miejska. 
  • Działa tutaj również hotel oraz restauracja.

Wstęp na przedzamcze i na dziedziniec zamku wysokiego wolny, do muzeum płatny.

 

CIEKAWOSTKA:

„Szacowny zamek był wielkim czynnikiem w mojej małej historii życia - stąd brał się związek z Zamkiem św. Anioła w Rzymie. Bez tamtych nidzickich wież rycerskich zapewne nie napisałbym historii miasta Rzymu w średniowieczu”

to słowa Ferdynada Gregoroviusa sławnego niemieckiego historyka i pisarza, autora dziejów Rzymu i Aten, syna nidzickiego prawnika Ferdynada Tymoteusza Gregoroviusa.

 

kategoria: Zabytki na Mazurach     0 komentarze

Dodaj komentarz