Zamki na Warmii i Mazurach

kategoria: Zabytki na Mazurach     2 komentarze

A może tak pozwiedzać niesamowite zamki na Warmii i Mazurach?

Wypoczynek w tej pięknej krainie możemy doskonale połączyć z zapoznaniem się z ciekawą historią tych ziem. Na przykład wybrać się szlakiem zamków, gdzie możemy podziwiać jedne z największych i najlepiej zachowanych gotyckich budowli obronnych w skali europejskiej, których założycielami na tych terenach byli również Krzyżacy.



Szlak zamków Krzyżackich i Biskupich


 

Zamek Biskupi w Lidzbarku Warmińskim

nazywany jest „Wawelem Północy” położony w rozwidleniu rzeki Łyny i jej dopływu Symsarny. Należy do najcenniejszych zabytków architektury gotyckiej nie tylko w Polsce, ale w całej Europie.  

Całość składa się z czterech skrzydeł tworzących kwadrat, z potężną wieżą w narożniku północno-wschodnim i dużym przedzamczem od strony południowej otaczający przepiękny dziedziniec krużgankowy. Całość kompleksu otaczały mury obronne i malownicza fosa.

Lidzbark Warminski zamek

Historia zamku świadczy o polskich tradycjach tych ziem. Obecnie mieści się tam Muzeum Warmińskie.


Zamek krzyżacki w Rynie

został zbudowany przez Wielkiego Mistrza Winricha von Kniprode (uważa się go za protoplastę turystyki wodnej na Mazurach) najprawdopodobniej w 1377 roku. Położony jest na wzniesieniu, pomiędzy Jeziorem Ryńskim i Ołowskim. W latach 1393-1396 komturem na zamku był Konrad von Wallenrod, brat poległego później pod Grunwaldem Fryderyka von Wallenroda.

Zamek w Rynie

Jak głosi legenda zamek oraz jezioro przypominało budowniczym zamki i widoki znad Renu. Dlatego miejscowość nazwano niemiecką nazwą rzeki Rhein. Z czasem Mazurzy nazwę tę przekształcili na Ryn 

Ciekawostka: Adam Mickiewicz w poemacie pt. „Konrad Wallenrod” przydał tej postaci polskie patriotyczne cechy.


Zamek Biskupów Warmińskich w Reszlu

Powstał na miejscu wcześniejszej budowli drewnianej otoczonej wałem, wzniesienie obecnie istniejącego zamku murowanego rozpoczął w 1350 roku biskup Jan I z Miśni. Druga faza budowy przypada na następne 25 lat. Biskup Henryk III Sorbom dobudował nowe południowe skrzydło i  urządził pomieszczenia mieszkalne dla biskupów. W tej formie zamek dotrwał do dziś nieznacznie już tylko zmieniony. Był wielokrotnie oblegany i kilkakrotnie zdobywany przez wojska polskie i krzyżackie.

Reszel został włączony do Polski w 1466 roku. W 1505 roku wokół zamku powstał mur obronny z półcylindrycznymi bastejami typu wieżowego.

Ciekawostka: W 1811 r. w Reszlu miał miejsce ostatni w Europie przypadek spalenia czarownicy na stosie. W zamku znajduje się cela, w której więziono rzekomą czarownicę Barbarę Zdunk.


Zamek ReszelZamek Reszel

Obecnie na zamku mieści się m.in. oddział muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie, hotel i restauracja

 

Zamek krzyżacki w Nidzicy 

Budowa gotyckiego zamku zaczęła się ok. 1370 roku, był siedzibą krzyżackiego prokuratora. W latach 1381 – 1404 powstaje istniejący do dziś zamek zachowujące wszystkie wskazania, jakie praktyka i reguła zakonu nakładała na budowniczych. W jednej z sal, do dziś widoczne są freski z przełomu XIV i XV wieku.

Rycerze, giermkowie i służba zbrojna kwaterowali w bocznych skrzydłach budowli. W 1525 roku, po hołdzie pruskim, miejsce Krzyżaków zajął starosta książęcy. Zamek został częściowo zniszczony na początku XIX wieku, kiedy stacjonowali tam francuscy żołnierze. Budynek od zniszczenia uchronił radca sądowy Ferdynand Gregorovius, który wpadł na pomysł, by na zamku mieściły się sąd, mieszkania i więzienie.

Zamek w Nidzicy

W 1945 roku zamek spłonął. Odbudowa rozpoczęła się kilka lat po wojnie, zakończyła się w 1965 roku. Obecnie mieści się tam m.in. Muzeum Ziemi Nidzickiej oraz siedziba Bractwa Rycerskiego Komturii Nidzickiej.


Zamek krzyżacki w Giżycku

Położony malowniczo zamek między jeziorami Niegocin i Kisajno Krzyżacy zbudowali w 1340 roku. Zamek w Giżycku był siedzibą prokuratora zakonnego. Składał się z domu mieszkalnego, prostokątnego dziedzińca otoczonego murem, za którym znajdowała się fosa.

Zamek Krzyżacki Giżycko

 W 1365 roku Litwini pod wodzą Kiejstuta zdobyli i spalili zamek, jednak Krzyżacy odbudowali warownię.

Po sekularyzacji Zakonu Krzyżackiego zamek stał się siedzibą starostów książęcych. Po rozbiórce z XIX wieku zachowało się jedynie skrzydło mieszkalne. Obecnie znajduje się tam luksusowy hotel.


Zamek krzyżacki Barciany w pobliżu Kętrzyna

był to główny ośrodek pruskiego plemienia Bartów. W 1240 roku ziemie zostały podbite przez Zakon Krzyżacki, po sekularyzacji Zakonu Barciany stały się centrum dóbr ziemskich. Stanowi on ciekawy przykład militarnej architektury Zakonu – pozbawiony jest bowiem wyniosłych wież. 

Zamek Krzyżacki Barciany k. Biskupca

 Pozbawiony wyniosłych wież zamek stanowi ciekawy przykład militarnej architektury Zakonu

Wiele zmian wprowadzono w architekturze budowli po 1945 r., kiedy funkcjonował tutaj miejscowy PGR. Od 2000 r. zamek jest w rękach prywatnych i pod dozorem konserwatorskim trwają tu prace nad przekształceniem go w centrum hotelowo-konferencyjne.

 

Zamek krzyżacki Działdowo

Krzyżacy zajęli tereny Działdowa pod koniec XIII wieku, po czym rozpoczęli budowę zamku, gdzie najpierw urzędował prokurator zakonny, a następnie wójt. Zamek krzyżacki został przebudowany w XVII wieku, potem był stopniowo rozbierany. Do dziś zachowało się południowo-zachodnie skrzydło zamku z pierwszej połowy XIV wieku Odnowiono go dopiero pod koniec XIX wieku. Obecnie mieści się tam Urząd Miasta.

Działdowo

 

Zamek krzyżacki w Kętrzynie

Stanowił on wraz z kościołem potężny kompleks militarny wojsk krzyżackich. Okoliczni mieszkańcy przeciwko Krzyżakom zbuntowali się w 1454 roku – zajęli wtedy zamek i utopili urzędującego wtedy prokuratora zakonnego

Po wojnie trzynastoletniej Kętrzyn stał się miastem pruskim. Zamek był wielokrotnie przebudowywany, pod koniec XVIII wieku część obiektu spłonęła . W latach 1911-1912, po kupnie obiektu przez miasto, zamek ponownie przebudowano, znajdował się tu urząd finansowy i mieszkania urzędników.  Obecnie w kętrzyńskim zamku funkcjonują: Muzeum im. Wojciecha Kętrzyńskiego i Miejska Biblioteka Publiczna, a w podziemiach ma swoją siedzibę bractwo rycerskie.

Zamek Kętrzyn

Kętrzyński zamek stanowił wraz z kościołem potężny kompleks militarny wojsk krzyżackich

 

Zamek krzyżacki w Ostródzie

Pierwszy zamek krzyżacki – o konstrukcji drewniano-ziemnej – został zbudowany w Ostródzie w I poł. XIII wieku. Nową budowlę obronną zaczęto budować w poł. XIV wieku, za rządów komtura ostródzkiego Güntera von Hohensteina. Obydwa zamki zostały spalone przez księcia litewskiego Kiejstuta, podczas najazdu pod koniec XIV wieku. Nową budowlę Krzyżacy wznieśli w latach 1407-1410, jednak po bitwie pod Grunwaldem zamek został zajęty przez wojska polsko-litewskie.

Zamek w Ostródzie

W kolejnych latach na ostródzkim zamku istniały m.in. pomieszczenia urzędu i sądu. 

Część zamku spłonęła w 1788 roku, podczas wielkiego pożaru Ostródy. Podczas II wojny światowej zamek został całkowicie spalony, odbudowa trwa od lat 70 ubiegłego wieku. Obecnie mieści się tam m.in. muzeum.

Ciekawostka: W 1807 roku przebywał tu cesarz Napoleon Bonaparte

 

Zamek krzyżacki w Olsztynku

został wybudowany w połowie XIV wieku przez komtura ostródzkiego Güntera von Hohensteina. Prawa miejskie nadane zostały przez Wielkiego Mistrza Winricha von Kniporde w 1359 roku. W 1410 roku mieszczanie opanowali zamek, uznając jednocześnie władzę polskiego króla. Podczas wojny trzynastoletniej Olsztynek został zdobyty przez Zakon, a władzę Krzyżaków w mieście potwierdził II pokój toruński. Obecnie mieści się tam Zespół Szkół Zawodowych.

Zamek w Olsztynku, Olsztynek

 

Zamek Pasłęk

Zamek pochodzi z XIV wieku, w miejscu fortyfikacji, budowanych najpierw przez ludność pruską, a następnie przez Zakon. Był siedzibą komtura krzyżackiego. Po wielkim pożarze w 1543 roku zamek odbudowano, pojawiły się też m.in. dwa nowe skrzydła. Do XVIII wieku był wykorzystany jako obiekt wojskowy, później mieściło się tam m.in. więzienie, koszary oraz magazyny. W 1945 roku zamek spalili żołnierze Armii Radzieckiej, odbudowa nastąpiła w połowie ubiegłego wieku.

Dziś można podziwiać tu gotyckie mury obronne których długość wynosi blisko 1200m. Najdłuższe (obecnie zachowane) mury miejskie w całym województwie Warmińsko-Mazurskim. Zostały zbudowane pomiędzy XIII a XV wiekiem otaczając stare miasto. Krzyżackie mury obronne można swobodnie obejść i zwiedzić.

Zamek w Pasłęku

Zamek krzyżacki w Węgorzewie

Zamek krzyżacki w Węgorzewie jest najstarszym zabytkiem miasta. Drewniany zamek nad Węgorapą Krzyżacy postawili w 1335 roku, murowany zaś stanął dopiero w 1398 roku. Dziś trudno jest domyśleć się, że otynkowany i pomalowany na żółto budynek w centrum miasta z prostokątnymi oknami i czerwonym dwuspadowym dachem to zamek krzyżacki. 

Zamek w Węgorzwie

Po spaleniu przez Litwinów drewnianego zamku w 1365 roku został wybudowany przez krzyżaków w 1398 rok. Wielokrotnie przebudowywany, m. in. na sąd i więzienie. 24 stycznia 1945 roku wnętrze zostało doszczętnie spalone przez Armię Czerwoną, jednak mury XIV-wieczne pozostały. W latach 70-80 odbudowany z przeznaczeniem na bibliotekę miejską, siedzibę Rady Miejskiej i Urząd Stanu Cywilnego

 

Pozostałości zamków:

 

Zamek krzyżacki w Morągu

Strażnicę Krzyżacy zaczęli budować w 1280 roku, później powstał zamek – siedziba krzyżackich wójtów. Osada, powstała przy zamku, prawa miejskie otrzymała w 1327 roku. Po bitwie pod Grunwaldem Morąg zajęły wojska polsko-litewskie.

Po hołdzie pruskim zamek został częściowo rozebrany na budowę Pałacu Dohnów. Obecnie można zobaczyć m.in. północno-zachodnie skrzydło zamku, dwie wieże, fosę i fragmenty murów miejskich.


Morąg Skrzydło Zamku


Pozostałości zamku w Szczytnie

Zamek krzyżacki w Szczytnie, wzmocniony fosą i wałem, powstał w połowie XIV wieku. Po zwycięstwie pod Grunwaldem Władysław Jagiełło przekazał zamek w ręce księcia mazowieckiego Siemowita IV jednak po kilku miesiącach na nowo odbili go Krzyżacy. Po sekularyzacji zamek został przebudowany na rezydencję myśliwską – przybywali to na łowy książęta pruscy, na zamku bywał też król Władysław IV. Na początku XVIII wieku część zamku rozebrano, by uzyskać cegły do budowy domów i ulic. W początkach XX wieku władze miasta wybudowały ratusz na terenie dawnego przedzamcza. W 1969 roku przeprowadzono tu prace budowlano - konserwacyjne na terenie gdzie niegdyś stał zamek główny.


Pozostałości zamku w Szczytnie


Zamek krzyżacki w Ełku

Zamek krzyżacki powstał na przełomie XIV i XV wieku na wyspie na Jeziorze Ełckim (wcześniej nad jeziorem stała jedynie drewniano-ziemna strażnica krzyżacka) – jego założycielem był Ulrich von Jungingen. Prace budowlane były prowadzone m.in. w 1398 i 1408 roku. Zamek ten różnił się od innych siedzib prokuratorów przede wszystkim wielkością i wyglądem domu głównego, który nawiązuje do obronnej wieży mieszkalnej, tzw. donżonu. 

Zamek w Ełku

Podczas wojny trzynastoletniej przeciwko Krzyżakom wystąpiła okoliczna ludność, jednak w 1466 roku, po pokoju toruńskim, osada została w granicach państwa zakonnego. Po pożarze w 1833 roku mieściło się tam więzienie. Od 2010 roku jest w rękach prywatnego inwestora, na wyspie ma powstać hotel.

Legenda: Podobno zamek w Ełku połączony był z miastem podziemnym tunelem, poprowadzonym pod dnem jeziora do pobliskiego kościoła. Według legendy w czasie potopu szwedzkiego ludność miasta przedostała się podziemnym tunelem na zamek, gdzie znalazła schronienie.

Ciekawostki: Zamek w Ełku swoich murach zamek gościł cara Aleksandra I oraz marszałka napoleońskiego Neya.

 

Pozostałości zamku SZESTNO k/Mrągowa

W 1348 roku Krzyżacy zbudowali strażnicę drewnianą w Szestnie, która została zniszczona przez Litwinów. W 1367 roku powstał nowy murowany w stylu gotyckim zameczek, który według zachowanych źródeł nie był przebudowywany. Gdyby więc zachował się do naszych czasów w całości, stanowiłby gotycką perełkę. Obecnie ruiny zamku krzyżackiego są zupełnie zapomniane. 

 Ruiny zamku w szestnie

Wszystko zarosło krzakami jedynie z dala widoczny jest wąski i wysoki na 5 metrów narożnik grożący zawaleniem. Przebywanie na terenie ruin jest niebezpieczne. Jest to jedyna pozostałość po zamku krzyżackim w powiecie mrągowskim. Los zamku wydaje się być przesądzony. Jego zagospodarowanie przyniosłoby wiosce ożywienie turystyczne. Wielka szkoda, że ginie bezpowrotnie cenny zabytek z okresu średniowiecza.


Bratian k. Nowego Miasta Lubawskiego

Zamek w Bratianie, został zbudowany przez Krzyżaków w połowie XIV w. Pierwsza udokumentowana wzmianka o zamku pochodzi z 8 listopada 1343– wówczas na zamku odbyło się spotkanie książąt mazowieckich Ziemowita II i Bolesława III z wielkim mistrzem Ludolfem Konigem w sprawie wytyczenia granicy między Mazowszem, a państwem zakonnym. Na zamku bartiańskim odbyła się ostatnia przed bitwą pod Grunwaldem narada najwyższych dostojników Zakonu. Nieopodal zamku na lewy brzeg Drwęcy przeprawiły się po 12 mostach siły krzyżackie podążające na spotkanie z wojskami polskimi. W czasie bitwy pod Grunwaldem zamek w Bratianie i Nowe Miasto Lubawskiee wystawiły dwudziestą szóstą chorągiew wojsk krzyżackich.

W latach 1410-1411 na zamku stacjonowała polska załoga pod dowództwem rycerza Jana Kretkowskiego, po czym warownia powróciła w ręce krzyżackie. W XVIII w. warownia popadła w ruinę i w XIX została ostatecznie rozebrana.

Z zamkiem w Bratianie łączą się dwie legendy:

  • o ogromnych zapasach wina i jadła zgromadzonych w nim przez krzyżaków przed bitwą pod Grunwaldem
  • o podziemnym tunelu biegnącym do pobliskiego zamku w Kurzętniku, wykopanym przez dwóch braci mieszkających w sąsiadujących ze sobą zamkach.

 

Bezławki

Krzyżacy wybudowali tutaj niewielką, murowaną strażnicę, następnie wybudowano mały zameczek, na przełomie XIV i XV w. W średniowieczu był on siedzibą komornictwa, był też punktem oparcia dla wypraw krzyżackich i chronił kolonizowane tereny. Zamek założono na wzniesieniu w pobliżu rzeki Dajny. Mury obwodowe wzniesiono na planie prostokąta. W ich południowej ścianie znajdowała się brama wjazdowa, której dodatkowo broniły czworoboczne, otwarte od strony dziedzińca narożne baszty.

Głównym elementem zamku był dom przylegający do północnej ściany murów. Posiadał dwie kondygnacje mieszkalne, trzecia natomiast służyła celom obronnym. W 1583 r. przekształcono go w kościół protestancki, ponieważ stracił znaczenie militarne i po przebudowie zaczął spełniać funkcję kościoła. Na początku lat 80 wszedł w posiadanie katolików i został poddany częściowej renowacji w 1988 r.

Ciekawostka: W latach 1985 – 89 w krypcie grobowej kościoła odnaleziono osiem metalowych, pustych trumien. W dniu 15 lipca 1999 r. w 900 rocznicę wyzwolenia Jerozolimy przez krzyżowców odbyło się tu spotkanie zakonu rycerskiego, kontynuującego europejskie tradycje Braci Krzyżowych Pańskiego Grobu Jerozolimskiego (tzw. Bożogrobców)


Ruiny zamku krzyżackiego Dąbrówno k/Ostródy

Zamek był siedzią wójtów krzyżackich zbudowaną przez Krzyżaków w 1319 roku. W 1410 roku, przed bitwą pod Grunwaldem, miasto zostało zdobyte i spalone przez wojska polsko-litewskie, jednak zamek w późniejszych latach został odbudowany. W kolejnych latach zamek należał do znanych rodów. W XVII wieku zamek został przebudowany w stylu barokowym, kolejne prace były prowadzone w XIX i na początku XX wieku. Podczas wojny zamek został zniszczony, nigdy go nie odbudowano. Do dziś zachowały się fragmenty murów. Do 1968 roku częściowo zachowało się skrzydło południowe.

Dąbrówno pozostałości zamku

Zamek jest ciekawym obiektem ponieważ pierwotna najstarsza część jest przykładem małego zameczku tylko dla potrzeb wójta, natomiast całość z resztkami rozległego parku przedstawia przykład siedziby ziemiańskiej jakich niewiele na tym terenie.

 

kategoria: Zabytki na Mazurach     2 komentarze

2 komentarzy

avatar
Anna
2016-02-14 01:23:09
niesamowicie bogata jest ziemia warmińsko-mazurska od strony historycznej, brakuje mi tylko malborka, czy on miesci sie w granicach warmii?
Reply
avatar
ZaiXu
2017-07-08 14:30:53
ale ruiny
Reply

Dodaj komentarz